Ils interprendiders n’èn nagina funtauna da taglias sin duas chommas. La facultad n’è nagin motiv da suspect social. Ed in stadi na daventa betg pli ritg sch’el stgatscha quels che creeschan bainstanza.
Tuttina vegn il success economic discutà adina pli savens sco sch’el stuess vegnir giustifitgà politicamain.
Tgi che posseda bler duai pajar dapli. Tgi che ha construì in’interpresa duai pajar anc ina giada tar la surdada a la proxima generaziun. Tgi che s’oppona a questa logica sto svelt sa giustifitgar.
La cuntradumonda liberala è: Tge perda in pajais propi, sche interprendiders da success e famiglias bainstantas bandunan il pajais?
La resposta è: bler dapli che mo entradas fiscalas.
La facultad d’interprendiders n’è betg ina mantunada da daners
La facultad d’in interprendider che posseda in’interpresa da famiglia sa chatta darar sin in conto da banca.
Ella è investida en interpresas, hallas da producziun, maschinas, patents, deposits e participaziuns. Ella è chapital agen. Quest chapital absorbescha perditas, pussibilitescha credits e finanziescha investiziuns.
Perquai na tutga ina taglia sin la facultad betg automaticamain luxus disponibel. Ella po tutgar chapital che lavura en l’interpresa.
La Svizra tutga tar ils paucs stadis da l’OCDE che incasseschan vinavant ina taglia generala sin la facultad. Er participaziuns en societads betg quotadas tutgan da princip tar la facultad suttamessa a la taglia, entant ch’ils chantuns enconuschan differentas reglas da valitaziun e facilitaziuns fiscalas. L’OCDE renda explicitamain attent al fatg che taglias sin facultads pauc liquidas pon chaschunar problems da liquiditad.
Il problem è simpel: Taglias ston vegnir pajadas cun daners. La valur d’ina interpresa na consista dentant betg necessariamain da daners disponibels.
Tgi che posseda in’interpresa cun ina valur da 50 milliuns francs na dispona perquai betg automaticamain da 50 milliuns francs liquiditad.
Questa differenza vegn surprendentamain savens negligida en la debatta politica.
Taglias midan il cumportament
La Svizra permetta da mesirar quest effect.
In studi publitgà en l’American Economic Journal: Economic Policy ha analisà las differenzas tranter ils chantuns. Il resultat: sch’il pe da taglia chantunal sin la facultad sa reducescha per in punct procentual, crescha la facultad suttamessa a la taglia e declerada suenter sis onns per almain 43 pertschient.
Ils perscrutaders attribueschan circa 24 pertschient da quest effect a la mobilitad dals pajataglias e circa 21 pertschient a l’augment dals pretschs d’immobiglias. Per ina part considerabla da l’effect restant chattan els indizis d’ina midada dal cumportament da decleraziun.
La conclusiun decisiva n’è betg che mintga persuna bainstanta bandunia ses chantun pervia d’ina augmentaziun da taglia.
Ella è bler pli simpla:
Ils umans reageschan sin taglias.
Il chapital medemamain.
Precis perquai è la concurrenza fiscala svizra dapli che marketing per in lieu economic. Ils chantuns pon augmentar u reducir las taglias. Els ston dentant viver cun las consequenzas economicas da lur decisiuns.
Uschia vegn la pussanza limitada.
Quai è il federalissem en sia furma la pli economica.
La Norvegia mussa quant mobils ch’ils interprendiders èn daventads
A partir dal 2022 ha la Norvegia augmentà l’imposiziun da la facultad e, durant ils onns suandants, er anc augmentà la taglia sin dividendas. Il stadi ha en spezial augmentà la valur fiscala da participaziuns en aczias ed introducì in pe da taglia pli aut per grondas facultads.
Il medem onn han, tenor ils registers da la populaziun norvegiais, almain 30 interprendiders ed investiders bainstants annunzià lur partenza a l’exteriur. La Svizra è stada ina da las destinaziuns las pli frequentas.
Suenter ha la Norvegia rinforzà sia imposiziun tar la partenza a l’exteriur. Las refurmas duain en spezial impedir che gudogns sin aczias accumulads durant il temp da l’obligaziun fiscala en Norvegia, ma anc betg realisads, possian escapar definitivamain a l’imposiziun tras ina midada posteriura dal domicil.
Ins po giuditgar questa politica fiscala da differentas perspectivas.
Ma il messadi economic è difficil d’ignorar:
Sch’in stadi dovra reglas per determinar quanta facultad ch’el dastga anc imposar cura che persunas bandunan il pajais, n’è la mobilitad betg pli in privel puramain teoretic.
La Frantscha mussa ch’il pretsch è pli cumplitgà ch’in quint da taglia
Fin il 2017 incassava la Frantscha cun l’ISF ina taglia vasta sin la facultad.
Tenor France Stratégie èn tranter il 2011 ed il 2016 returnadas annualmain en media circa 370 chasadas suttamessas a la taglia sin la facultad en Frantscha. Circa 950 han bandunà il pajais.
Suenter la substituziun da l’ISF tras la taglia sin la facultad immobigliara IFI, pli restrenschida, è la situaziun sa midada. Tranter il 2018 ed il 2021 eran en media circa 380 chasadas returnadas per onn, entant che circa 260 avevan bandunà il pajais.
France Stratégie avertescha dentant explicitamain da betg deducir da quai ina simpla relaziun da causa ed effect. A medem temp ha la refurma chaschunà ina reducziun considerabla da las entradas fiscalas directas. Per il 2022 è la differenza vegnida stimada a circa 4,5 milliardas euros.
Precis perquai è la debatta usitada memia limitada.
La dumonda relevanta n’è betg:
Quanta taglia paja in interprendider quest onn?
Mabain:
Nua sa chatta ses chapital en diesch onns? Nua fundescha la proxima generaziun sia interpresa? Nua nascha la proxima interpresa? Nua vegnan acquistadas participaziuns? Nua ha il family office sia sedia? Nua vegn fundada ina fundaziun?
Quests effects na cumparan mai cumplettamain en ina statistica fiscala a curta vista.
La Gronda Britannia furnescha la necessaria cuntraprova
Er l’argumentaziun liberala duess prender seriusamain ils exempels che paran da la cuntradir.
Il 2017 ha la Gronda Britannia rinforzà las reglas per persunas cun statut da non-dom ch’eran domiciliadas là dapi blers onns.
Tenor in’evaluaziun posteriura da l’administraziun fiscala britannica HMRC ha la refurma effectivamain provocà ulteriuras partidas. Per ils non-doms pertutgads e domiciliads là dapi ditg era la probabilitad d’emigrar creschida per 10 fin 12 pertschient.
Tuttina è la maioritad restada.
E quels ch’èn restads han pajà considerablamain dapli taglias. HMRC stima las entradas supplementaras per ils onns fiscals 2018/19 e 2019/20 a circa ina milliarda glivras per onn, cumpareglià cun in scenari senza refurma.
Quai refutescha ina pretensiun memia simpla:
Taglias pli autas na mainan betg automaticamain ad entradas fiscalas pli bassas.
Ma quai na cumprova er betg che la mobilitad saja irrelevanta.
Dapi ils 6 d’avrigl 2025 vala en Gronda Britannia in sistem fundamentalmain nov. L’anteriur sistem da la remittance basis è vegnì remplazzà tras in sistem che sa basa sin la residenza fiscala, cun ina regla speziala da quatter onns per novs abitants qualifitgads.
La bilantscha fiscala sa lascha mesirar.
La bilantscha a lunga vista per investiziuns, fundaziuns d’interpresas e decisiuns davart il lieu da domiciliaziun economica sarà pli difficila da mesirar.
La Germania mussa tge che sa zuppa davos il pled «ritgs»
La debatta publica discurra gugent en moda abstracta dals «ritgs».
La structura da las interpresas tudestgas mussa quant engionaivla che questa noziun po esser.
Tenor in studi dal ZEW publitgà il 2025 èn 88 pertschient da las interpresas privatas en Germania controlladas da famiglias. Questas interpresas occupan 18,3 milliuns persunas e cun quai 58 pertschient da tut las persunas occupadas en l’economia privata. Il studi è vegnì publitgà da la Stiftung Familienunternehmen; las datas d’interpresas derivan dal Mannheimer Unternehmenspanel.
Davos grondas facultads privatas na sa chattan perquai savens betg portefeugls finanzials anonims.
I sa chattan interpresas.
Plazzas da lavur.
Fabricas.
Furniturs.
Plazzas d’emprendissadi.
E proprietaris che surpiglian responsabladad durant decennis.
Tgi che discurra da l’imposiziun da grondas facultads duess perquai almain sa dumandar tge part da questa facultad ch’el vul propi imposar.
L’iniziativa da la GSS ha rendì visibel il conflict
L’iniziativa populara svizra «Per ina politica dal clima sociala – finanziada en moda fiscalmain gista» pretendeva ina taglia federala sin iertas e donaziuns da 50 pertschient sin quella part d’ina ierta u donaziun che surpassa 50 milliuns francs.
Ils 30 da november 2025 han 78,28 pertschient dals votants refusà l’iniziativa. Nagin chantun ha acceptà ella.
Gist tar grondas interpresas da famiglia ha la discussiun mussà il problem central da mintga imposiziun che tutga la substanza patrimoniala:
La valur d’ina interpresa n’è betg identica cun la liquiditad disponibla.
Ina pretensiun fiscala elevada tar la surdada a la proxima generaziun po perquai influenzar la liquiditad, las relaziuns da participaziun u la finanziaziun d’ina interpresa.
L’OCDE menziunescha precis quest problem tar las taglias sin iertas d’interpresas da famiglia e renda attent al fatg che numerus stadis prevesan perquai reglas spezialas.
Quai n’è betg in argument per deliberar tut las iertas da taglias.
Igl è in argument per betg tractar la facultad d’ina interpresa sco sch’ella fiss daners contants en ina tresor.
Ils interprendiders creeschan dapli che mo interpresas
La contribuziun sociala d’interprendiders bainstants na finescha ultra da quai betg tar la porta da lur fabrica.
L’interprendider svizzer Heinrich Gebert ha dotà la Gebert Rüf Stiftung cun 220 milliuns francs. Fin la fin dal 2025 aveva la fundaziun investì directamain 292,4 milliuns francs en projects. Tenor sias atgnas evaluaziuns han 35 pertschient dals projects terminads ed examinads manà a la fundaziun d’ina start-up.
En Germania ha la Robert Bosch Stiftung investì mo durant l’onn 2025 circa 195 milliuns euros en sanadad, furmaziun e temas globals. Dapi sia fundaziun ha ella impundì dapli che 2,7 milliardas euros per activitads d’utilitad publica.
Quai n’èn betg arguments per remplazzar las taglias.
Igl èn exempels che mussan che facultad privata po avair in effect social senza stuair passar l’emprim tras in preventiv statal.
Ina societad pluralistica na consista betg mo dal stadi e dals burgais.
Tranter quests dus sa chattan interpresas, fundaziuns, uniuns, universitads, mezens, investiders ed iniziativas privatas.
Gist questa diversitad limitescha la pussanza.
Il success economic n’è nagina macla morala
Qua sa chatta la lingia da separaziun fundamentala da la debatta.
Ins po considerar la facultad surtut sco in problem da repartiziun.
U ins po l’emprim dumandar co che questa facultad è vegnida creada e tge ch’ella pussibilitescha.
Natiralmain na merita ina facultad che deriva da corrupziun, fraud u privilegis statals nagina protecziun speziala.
Ma en in’economia da martgà nascha gronda facultad savens tras quai ch’insatgi fundescha in’interpresa, surpiglia ristgas, creescha plazzas da lavur, investescha e resta proprietari durant decennis.
Da far suspect moralmain in tal resultat è in messadi curius a la proxima generaziun d’interprendiders.
Il stadi po incassar taglias. El na po betg ordinar il spiert d’interprendider.
In stadi po imponer las entradas.
El po imponer la facultad.
El po imponer las iertas.
El po rinforzar reglas ed inventar novas taglias.
Quai ch’el na po betg crear tras ina lescha èn la prontadad da surpigliar ristgas, la fidanza, la responsabladad sco proprietari e la tradiziun d’interprendider.
Ord perspectiva liberala na resulta da quai betg in stadi senza taglias.
I resulta in stadi moderà, che sa che sia atgna basa economica nascha ordaifer il stadi.
Segirezza giuridica.
Protecziun da la proprietad.
Taglias previsiblas.
Concurrenza.
E respect envers il success economic.
La dumonda la pli impurtanta d’ina politica raschunaivla per l’attractivitad d’in lieu economic na duess perquai betg esser:
Quant pudain nus anc prender a persunas da success?
Mabain:
Tge stuain nus far per che persunas che fundeschan interpresas, investeschan chapital e surpiglian responsabladad veglian investir er damaun anc qua?
Pertge, sch’ellas van davent, perda in pajais forsa l’emprim in pajataglias.
Suenter eventualmain in investider.
Alura in center da decisiun.
Pli tard ina fundaziun.
Ed in bel di in’entira generaziun d’interprendiders.
Sin il quint da taglia ves’ins mo l’emprima perdita.
Leave a Comment