70,15 pertschient Na a l’iniziativa da neutralitad. 72,52 pertschient Na a l’iniziativa d’alimentaziun. Gnanc in chantun ha ditg Gea. Quai è in resultat remartgablamain cler.
Las duas propostas avevan pauc da far ina cun l’autra. E nagin na duess pretender che tut las persunas che han votà Na hajan decidì per ils medems motivs.
Ina lectura communabla sa porscha tuttina: La Svizra ha decidì duas giadas da betg confunder segirezza cun reglas rigidas.
Neutralitad dovra libertad d’agir
Neutralitad na vul betg dir star airi.
L’iniziativa da neutralitad avess limità cleramain la cooperaziun da la Svizra en dumondas da politica da segirezza. Cun allianzas militaras u da defensiun avess ella da princip dastgà collavurar pir, sche in’attatga militara cunter la Svizra avess gia gì lieu u fiss stada en preparaziun. Er sancziuns cunter stadis che fan guerra ordaifer l’ONU fissan vegnidas limitadas fermamain.
Quai po tunar consequent. Ma quai avess custà libertad d’agir.
Tgi dastga cumenzar a collavurar pir cura che la smanatscha è gia qua, cumenza memia tard.
Segirezza nascha avant. Tras barat. Tras exercizis. Tras partenadis. Tras relaziuns che funcziunan avant ch’ins las dovra.
Il Na n’è perquai betg in Na a la neutralitad. La neutralitad resta. Refusada è vegnida sia fixaziun extendida en in corset constituziunal pli stretg.
E quai è relevant.
Attatgas ciberneticas, pressiun geopolitica u criminalitad organisada na dumondan betg suenter cunfins. In stadi suveran sto perquai pudair decider cura, cun tgi e co ch’el protegia ses interess.
Autosuffizienza n’è betg il medem sco segirezza dal provediment
Er tar l’iniziativa d’alimentaziun sa chatta la dumonda decisiva gia en il term segirezza.
L’iniziativa vuleva augmentar entaifer diesch onns il grad net d’autosuffizienza da circa 46 sin almain 70 pertschient.
Dapli producziun indigena po rinforzar il provediment. Ma quai na signifitga betg automaticamain autarchia.
La Svizra ha pauc terren agricul, ina gronda densitad da populaziun ed in’economia fermamain entretschada. Ses provediment sa basa perquai sin plirs pilasters: producziun indigena, imports e reservas obligatoricas. L’Uffizi federal per il provediment economic dal pajais constatescha explicitamain che la producziun indigena è essenziala, ma che er imports restan necessaris.
Quai n’è betg ina flaivlezza.
Quai è diversificaziun.
Mintga responsabel da ristgas enconuscha il princip: resistenza na nascha betg cun metter tut sin ina suletta charta. Ella nascha tras differentas funtaunas da provediment, reservas ed alternativas.
In’agricultura svizra ferma tutga perquai tar la segirezza dal provediment.
Ma partenaris commerzials fidabels tuttina.
Suveranitad vul dir pudair decider
Quai maina al punct essenzial.
Suveranitad na vul betg dir avair uschè pauc contact sco pussaivel cun auters. Suveranitad vul dir pudair decider sez.
Tgi sa prenda ordavant il futur spazi d’agir na daventa betg automaticamain pli independent.
La Svizra na sto perquai betg tscherner tranter independenza e cooperaziun.
Ella po esser neutrala e collavurar en dumondas da politica da segirezza.
Ella po rinforzar sia agricultura e commerziar internaziunalmain.
Ella po defender ses interess senza s’isolar.
Precis in pitschen pajais en il cor da l’Europa è ferm, sch’el decida independentamain e resta a medem temp collià cun auters en moda fidabla.
Il dubel Na dals 27 da settember po perquai er vegnir interpretà uschia:
Na a l’autolimitaziun.
Gea a la libertad d’agir.
Betg damain cooperaziun fa la Svizra pli suverana e pli segira.
Mabain la libertad da decider sezza cun tgi ch’ella collavura.